Το Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας αποχαιρετά με βαθύ σεβασμό την Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, εξέχουσα βυζαντινολόγο και μία από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης ιστορικής σκέψης. Η απώλειά της αγγίζει ιδιαιτέρως την κοινότητα των βυζαντινών σπουδών, της οποίας υπήρξε φωτεινό σημείο αναφοράς επί δεκαετίες.
Το επιστημονικό της έργο ανέδειξε τη διοικητική και πολιτική συγκρότηση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, τις σχέσεις Ανατολής και Δύσεως και τον ρόλο της Κωνσταντινουπόλεως ως κέντρου πολιτικής και πολιτισμού. Με νηφαλιότητα και ερμηνευτική τόλμη, συνέβαλε αποφασιστικά στην επανατοποθέτηση του Βυζαντίου στον ευρωπαϊκό ιστορικό ορίζοντα, υπερβαίνοντας παρωχημένα σχήματα και αναδεικνύοντας τη δυναμική του ως συστατικού στοιχείου της ευρωπαϊκής ταυτότητας.
Η σχέση της σκέψης της με τη Βενετία υπήρξε ουσιαστική. Η Βενετία, ως τόπος όπου συναντώνται η βυζαντινή κληρονομιά και η δυτική παράδοση, αποτέλεσε καίριο πεδίο κατανόησης των μετασχηματισμών του ελληνικού κόσμου μετά την Άλωση του 1453. Στο πλαίσιο αυτό, το έργο της συνομιλεί άμεσα με την αποστολή του Ινστιτούτου: τη μελέτη της συνέχειας και της εξέλιξης του βυζαντινού και μεταβυζαντινού Ελληνισμού, καθώς και τη διερεύνηση των ιστορικών δεσμών που συνδέουν την ελληνική παράδοση με τη Γαληνοτάτη και την ευρύτερη Ευρώπη.
Ως πανεπιστημιακή διδάσκουσα στη Σορβόννη και η πρώτη γυναίκα που ανέλαβε το αξίωμα της Πρυτάνεως του Πανεπιστημίου των Παρισίων, διεύρυνε το διεθνές κύρος των βυζαντινών σπουδών και ενίσχυσε τη θέση τους στον ευρωπαϊκό ακαδημαϊκό διάλογο. Με τον δημόσιο λόγο της υπερασπίστηκε διαρκώς την ανάγκη ιστορικής αυτογνωσίας, παιδείας και πνευματικής ευθύνης, στοιχεία που παραμένουν θεμελιώδη και για το έργο του Ινστιτούτου μας.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ δεν υπήρξε μόνον διακεκριμένη επιστήμων· υπήρξε και γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα και την Ευρώπη, ανάμεσα στην ιστορική μνήμη και τη σύγχρονη αναζήτηση ταυτότητας. Το έργο της, οι μαθητές της και η διεθνής επιρροή της συνεχίζουν να εμπνέουν την έρευνα και να τροφοδοτούν τον διάλογο γύρω από το Βυζάντιο και τη θέση του στον ευρωπαϊκό πολιτισμό.
Το Ελληνικό Ινστιτούτο Βενετίας αναγνωρίζει το έργο και τιμά τη μνήμη της. Η συμβολή της θα παραμείνει ζωντανή στο πεδίο των βυζαντινών σπουδών και θα συνοδεύει την αποστολή του Ινστιτούτου, το οποίο συνεχίζει να υπηρετεί την έρευνα και τη διατήρηση της ιστορικής παρακαταθήκης του Ελληνισμού στη Βενετία και πέραν αυτής.
